Çinko Fosfat genelde uzun süreli korozyon ve darbe direnci gerektiren koşullarda kullanılır. Dış ortamda kullanılacak boyalı parçalar, otomotiv, boru çekme, tel çekme ve koyucu yağ öncesi kullanımı yaygındır. İç ortamda kullanılan ürünler içinde yüksek korozyon direnci sebebiyle kullanılabilir. Demir, çelik ve galvanizli parçalar için uygundur.
Çinko Fosfat, demir fosfata göre metal üzerine çökme şeklinde bir kaplama yapar. Metal üzerinde oluşan kaplama kalınlığı 2- 35 g/m² dir. Boya altı için ürün kaplama kalınlıkları 2-5 g/m² dir. Daha yüksek kaplama kalınlıkları boya için uygun değildir. Tel çekme ve boru çekme hatlarında ürün kaplama kalınlığı 7- 15 g/m² arasında olması istenir. Daha düşük kaplama haddelerin zorlanmasına neden olur. 20-35 g/m² lik ürün kaplama kalınlıkları ise koruyucu yağ öncesi kullanılır. Burada amaç koruyucu yağın fosfat kristalleri arasına girerek uzun süreli korozyon direnci sağlamasıdır.
Ürün prosesi daldırma veya püskürtme hatlarda kullanılabilir. Fosfatlama hattının önünde mutlaka alkali veya asidik yağ alma olmalıdır. Yağlı ve paslı metalin ürünle kaplanması problem yaratacaktır. Çinko fosfat kristallerinin ince ve homojen olması için ise fosfat banyosu öncesinde aktivasyon işleminden geçmesi gerekir. Demir fosfatlama hatlarına göre daha karmaşık ve detaylıdır. Dikkat edilmesi gereken parametreler toplam asit, serbest asit, sıcaklık, süre ve hızlandırıcı noktasıdır.
Boya Altı Çinko Fosfat
Boya altında kullanılan çinko fosfat genelde dış ortam parçaları ve otomotiv sektöründe tercih edilir. Yüksek korozyon ve darbe direnci oluşturması nedeni ile beyaz eşya sektöründe de kullanımı yaygındır. Demir, çelik ve galvanizli parçalar için uygundur.
Ürün kaplamanın iyi bir şekilde yapılması için parçalar pas ve yağ’dan temizlenmiş olmalıdır. Paslı ve yağlı bir yüzeye çinko fosfatı kaplamak mümkün değildir. Bu nedenle fosfatlama öncesi parçalar yağ alma banyosuna ardından da eğer paslı ise asit banyosuna girer ve temiz bir halde fosfatlama yapılması sağlanır. Boya altı işlem için yeterli kaplama kalınlığı 2 – 5 g/m² dir. Burada dikkat edilmesi gereken koşul ince ve homojen bir kaplama olmasıdır. Metal üzerindeki kaplama büyük kristalli ve homojen değil ise işlem banyosu öncesi aktivasyon kullanılmalıdır. Aktivasyon çinko fosfat çekirdek büyüklüğünü etkileyerek kaplamanın ince ve pürüzsüz olmasını sağlayacaktır. Son aşamada ise kromlu veya kromsuz pasivasyon kullanılmalıdır. Pasivasyon sudan gelen iyonları temizleyerek boya altında oluşabilecek tuz oluşumunu yok eder. Boya altındaki tuz oluşumu ise boya yırtılmalarına neden olur.
Ürün prosesi daldırma veya püskürtme banyolarda yapılabilir. Daldırma işlem banyolarında 45 – 70 ºC lik sıcaklıklar yeterlidir. Trikatyon banyolarındaki sıcaklık daha düşük olacaktır. Banyo konsantrasyonu %4 – 5 aralığındadır. Fosfatlama için gereken süre 5 – 8 dakika olması yeterlidir. Banyo kurulumu ürüne göre tek komponentli veya üç dört komponentli olabilir. Trikatyon çinko fosfat banyoları yüksek korozyon direnci sağlamasına rağmen genelde çok komponentli ve kullanımı detaylıdır. Eğer kataforez boya kullanılacak ise parçalar trikatyon çinko fosfat kaplanmalıdır. Sprey çinko fosfat hatlarında ise basıncın etkisi ile kaplama süresi daha kısadır. Banyo kurulum konsantrasyonu daldırma ürün kaplama prosesine göre daha düşüktür. Ayrıca işlem banyolarında demir yoğunluğunu düşürmesi için hızlandırıcı ve serbest asit düzenleyici kullanılabilir. İşlem banyoları zamanla çamur oluşturacaktır. Bu çamur belli aralıklarla dekante edilmeli veya bir filitrasyon sistemi ile sürekli dışarı alınmalıdır. Çinko fosfatlama banyolarında dikkat edilmesi gereken parametreler sıcaklık, konsantrasyon, toplam asit, serbest asit, süre ve hızlandırıcı noktasıdır. Ayrıca kurutma sıcaklığının 120 ºC yi geçmemesi gerekir. 120 ºC nin üzerindeki sıcaklıklar fosfat kristallerinin içindeki su moleküllerinin uçmasına ve kalite kaybına neden olur.
Boya Altı Çinko Fosfat Proses Hattı
– Yağ Alma (Alkali)
– Durulama
– Pas Sökücü (Paslı Parçalar İçin)
– Durulama
– Aktivasyon
– Çinko Fosfat Kaplama
– Durulama
– Pasivasyon
– Kurutma
Tel Çekme Çinko Fosfat
Tel Çekme Çinko Fosfat, demir ve çelik tellerin soğuk çekme işlemlerinde kullanılır. Telin yapısındaki karbon miktarı kullanılacak malzemeyi ve kaplama kalınlığını belirler. Telleri ürün kaplamadaki amaç haddeden geçen tellerin haddeye zarar vermesi engellemek ve çekilen telin korozyon direncini yükseltmektir. Bu sayede tel çekim hızı da artmış olacaktır. Sürekli veya daldırma sistemlerde telleri ürün kaplamak mümkündür.
Ürün kaplamanın iyi bir şekilde yapılması için teller pas ve yağ dan temizlenmiş olmalıdır. Paslı ve yağlı bir yüzeye çinko fosfatı kaplamak mümkün değildir. Bu nedenle fosfatlama öncesi teller pas ve tufaldan temizlemek için asit banyosuna girer. Kullanılan asit genelde hidroklorik veya sülfürik asittir. Tel çekme işlemi için yeterli kaplama kalınlığı 7 – 15 g/m² dir. Burada dikkat edilmesi gereken koşul ince ve homojen bir kaplama olmasıdır. Metal üzerindeki kaplama ince kristalli ve homojen değil ise işlem banyosu öncesi aktivasyon kullanılmalıdır. Aktivasyon çinko fosfat çekirdek büyüklüğünü etkileyerek kaplamanın ince ve pürüzsüz olmasını sağlayacaktır. Fosfatlama işleminden sonra teller nötralizasyon banyosuna alınır. Burada amaç tellerin pastan korunması ve üzerinde tuz oluşumu sağlayarak reaktif sabunu daha iyi tutmasını sağlamaktır. Son aşamada ise yarı reaktif sabun kullanılarak çekime hazır hale getirilir.
Tel Çekme işlem banyolarında 60 – 75 ºC lik sıcaklıklar yeterlidir. Banyo konsantrasyonu %10 – 18 aralığındadır. Fosfatlama için gereken süre 5 – 8 dakika olması yeterlidir. Banyo kurulumu ve eklemeleri farklı ürünlerle yapılabilir. Ayrıca işlem banyolarında demir yoğunluğunu düşürmesi için hızlandırıcı ve serbest asit düzenleyici kullanılabilir. İşlem banyoları zamanla çamur oluşturacaktır. Bu çamur belli aralıklarla dekante edilmeli veya bir filitrasyon sistemi ile sürekli dışarı alınmalıdır. İşlem banyolarında dikkat edilmesi gereken parametreler sıcaklık, konsantrasyon, toplam asit, serbest asit, süre ve hızlandırıcı noktasıdır.
Tel Çekme Çinko Fosfat Proses Hattı
– Pas tufal Alma
– Durulama
– Aktivasyon
– Çinko Fosfat Kaplama
– Nötralizasyon
– Reaktif Sabun
– Kurutma
Boru Çekme Çinko Fosfat
Çinko fosfat kaplamanın iyi bir şekilde yapılması için boruların pas ve yağ dan temizlenmiş olmalıdır. Paslı ve yağlı bir yüzeye çinko fosfatı kaplamak mümkün değildir. Bu nedenle fosfatlama öncesi borular pas ve tufaldan temizlemek için asit ve yağ alma banyosuna girer. Kullanılan asit genelde hidroklorik veya sülfürik asittir. Boru çekme işlemi için yeterli kaplama kalınlığı 7 – 15 g/m² dir. Burada dikkat edilmesi gereken koşul ince ve homojen bir kaplama olmasıdır. Metal üzerindeki kaplama ince kristalli ve homojen değil ise işlem banyosu öncesi aktivasyon kullanılmalıdır. Aktivasyon çinko fosfat çekirdek büyüklüğünü etkileyerek kaplamanın ince ve pürüzsüz olmasını sağlayacaktır. Fosfatlama işleminden sonra borular nötralizasyon banyosuna alınır. Burada amaç boruların pastan korunması ve üzerinde tuz oluşumu sağlayarak reaktif sabun veya koruyucu yağı daha iyi tutmasını sağlamaktır.
Boru Çekme işlem banyolarında 60 – 75 ºC lik sıcaklıklar yeterlidir. Banyo konsantrasyonu %10 – 18 aralığındadır. Fosfatlama için gereken süre 5 – 8 dakika olması yeterlidir. Banyo kurulumu ve eklemeleri farklı ürünlerle yapılabilir. Ayrıca işlem banyolarında demir yoğunluğunu düşürmesi için hızlandırıcı ve serbest asit düzenleyici kullanılabilir. İşlem banyoları zamanla çamur oluşturacaktır. Bu çamur belli aralıklarla dekante edilmeli veya bir filtrasyon sistemi ile sürekli dışarı alınmalıdır. Çinko fosfatlama banyolarında dikkat edilmesi gereken parametreler sıcaklık, konsantrasyon, toplam asit, serbest asit, süre ve hızlandırıcı noktasıdır.
Boru Çekme Çinko Fosfat Proses Hattı
– Pas tufal Alma
– Durulama
– Yağ Alma
– Durulama
– Aktivasyon
– Çinko Fosfat Kaplama
– Nötralizasyon
– Reaktif Sabun veya Yağ
– Kurutma
Koruyucu Çinko Fosfat
Koruyucu Çinko Fosfat metal parçaları uzun süre korozyona karşı korumak için kullanılır. Dişli, vida, silah gibi yağlı ortamda çalışan parçalar için uygundur. Demir ve çelik parçalar için kullanılabilir.
Koruyucu ürün kaplama işlemi yüksek sıcaklıklarda ve yüksek konsantrasyonda yapılır. Sıcaklık 90-95 ºC dir. Banyo yaklaşık olarak %20 konsantrasyonda kurulur. Kurulum ve ekleme farklı kimyasallar ile yapılır. Parça fosfat kaplanmadan önce pas ve yağdan temizlenmiş olmalıdır. Metal üzerine yapılan kaplama ağırlığı 15 – 35 g/m² arasındadır. Ardından parçalar koruyucu yağ ile işleme alınır. Kalın çinko fosfatlama banyosunda dikkat edilmesi gereken parametreler sıcaklık, konsantrasyon, süre ve toplam asittir.
Koruyucu Çinko Fosfat Proses Hattı
– Pas tufal Alma
– Durulama
– Yağ Alma
– Durulama
– Çinko Fosfat Kaplama
– Koruyucu Yağ